21.30
Vrijdag 24 juli 2026
1. Meditatie: “Goede zorg” voor een “goede dood”
Een samenleving zonder God
Een samenleving die God niet erkent, heeft ook geen visie op het mysterie van de mens en zijn eeuwige roeping. Zij kan dan geen eerbied opbrengen voor de waardigheid van de mens en evenmin enige zin geven aan zijn lijden en sterven. In dat geval wordt het sterven van mensen een economisch probleem, waarvan de financiële kosten moeten beperkt worden.
Hierbij dienen de medisch-technische mogelijkheden gebruikt te worden opdat de mensen zelf zouden begrijpen dat ze beter zichzelf kunnen opruimen om geen onnodige last te zijn voor hun omgeving en de maatschappij. Wanneer lijden en dood in het menselijk leven geen enkele zin hebben, worden ze een “ondraaglijk lijden” voor iedereen.
Ziedaar de grondvisie op mens en maatschappij waarin de meeste landen van de zogenaamde westerse beschaving terecht zijn gekomen. Van hieruit worden eindeloze discussies gevoerd om “het probleem” op te lossen: wie mag wanneer, hoe, onder welke voorwaarden, met welke middelen, met de hulp van wie beslissen om zichzelf op te ruimen?
Het gaat dan over euthanasie of zelfdoding met medische assistentie. Deze werkelijkheid wordt zoveel mogelijk verpakt in de mooie woorden van “waardig sterven”. Zij die de complexiteit van het geheel en de vele mogelijkheden van ingrijpen best kunnen verwoorden, krijgen hierbij het meest gezag. Een heldere visie over de waardigheid van de mens, zijn eeuwige roeping, de zin van lijden en sterven hebben hierin geen plaats of zijn alleen maar een lastige spelbreker.
Geschapen naar Gods beeld
De joods-christelijke openbaring leert dat de mens geschapen is naar Gods Beeld en Gelijkenis om in volmaakt geluk, verenigd met God te leven. In hoogmoed heeft het eerste mensenpaar dit aanbod van liefde afgewezen. De duivel gaf hen de illusie in dat ze zelf god konden zijn indien ze Zijn aanbod afwezen.
Zo heeft het eerste echtpaar de boom van het leven geweigerd, die toegang gaf tot de gemeenschap met God, en koos voor de boom van de kennnis van goed en kwaad, die hen terugvoerde naar tijd en ruimte. Zo belande het eerste mensenpaar in de beperkingen van tijd en ruimte met uiteindelijk de dood tot gevolg.
Christus heeft door mens te worden alle schuld van de mensheid door zijn lijden en kruisdood op zich genomen en de weg naar de vereniging met de Vader weer open gemaakt door zijn verrijzenis. Wie zijn leven, lijden en sterven in geloof verenigd met Christus beleefd, zal gelijk worden aan Christus, die de icoon van de Vader is. Zo kunnen we opnieuw de verloren gegane gelijkenis Gods ontvangen. In die zin zijn ons lijden en sterven met Christus de noodzakelijke weg tot onze omvorming en deelname aan de verrijzenis van Jezus.
Deze diepe zin van het menselijk leven en de uiteindelijke roeping werden ons gegeven door Jezus Christus. Ze worden ons door het authentieke leergezag van de Kerk voorgehouden. Toch was voor de openbaring door Christus hiervan reeds een oerinstinct aanwezig bij hen die oprecht hun geweten volgden.
Een oerinstinct
Hippocrates (460-377 vóór Christus!) wist al dat ieder menselijk leven heilig en onaantastbaar is van bij de conceptie tot aan de natuurlijke dood. Met zijn ”eed” werd hij terecht “de vader van de geneeskunde”. Hij kende nagenoeg niets van onze huidige embryologie of onze grote medisch-technische mogelijkheden. Het voornaamste had hij echter wel begrepen.
Hij wist zich geroepen om het menselijk leven te beschermen vanaf de moederschoot en de nodige zorg te besteden aan de stervende medemens tot aan zijn natuurlijke dood, namelijk de echte “eu-thanasie” of “goede dood”. Hij koesterde niet de illusie dat de mens de schepper van zichzelf en van het heelal is.
Dit gezonde oerinstinct treffen we ook aan bij sommige groten in andere godsdiensten. De Bengaalse “nachtegaal”, dichter, veelzijdig kunstenaar, Nobelprijswinnaar literatuur en mysticus Rabindranth Tagore (Calcutta, 1861-1941) heeft eindeloos de grootheid en schoonheid van het menselijk leven bezongen als een stroom die naar de zee voert, tussen de twee oevers van geboorte en dood. Zijn onstilbare drang naar harmonie, liefde en eeuwig geluk in een God, drukte hij uit in vele beelden, zoals dat van kraanvogels die dag en nacht doorvliegen tot ze hun nest in de bergen bereiken.
De zorg voor een “goede dood” kan niet los gezien worden van het mysterie van de mens en zijn eeuwige roeping, waardoor Tagore gefascineerd bleef. In de huidige discussies over euthanasie hoort het tot de goede toon geen heldere visie over de mens in te brengen. Alle aandacht moet gaan naar de eindeloze mogelijkheden van een medisch-technisch ingrijpen in het complexe gebeuren en de verschillende situaties van het sterven. Een woord over de uiteindelijke zin van het menselijk leven wordt hier niet geduld.
Een alomvattende palliatieve zorg
De tijd is gekomen om de aloude wijsheid te verbinden met de moderne geneeskundige zorgen om creatief en menswaardig een verzorging aan te bieden en met een stervende mee te gaan tot het einde. Hiervoor is de “palliatieve” zorg geschikt, afgeleid van het Latijnse woord “pallium” = mantel: met een mantel bedekken, met warmte beschermen.
Deze zorg wil de levenskwaliteit zo veel mogelijk bewaren, wanneer het sterven nabij is. Ze tracht alle vormen van pijn, lichamelijk, psychologisch, spiritueel te verlichten, zonder daarbij het sterven te willen bespoedigen of uit te stellen. Ze is een hulp opdat de stervende op zijn wijze en zijn tijd zijn aardse leven kan afstaan.
Een bijzonder inspirerende poging in deze zin treffen we aan in de verzameling van getuigenissen van professor Timothy DEVOS (1) vanuit de palliatieve zorgverlening. Het is een profetisch boek, geschreven door mensen die hun leven wijden aan de dienst aan de stervenden. Het zijn mensen die niet op de vlucht slaan wanneer ze voor het aanschijn van de dood van hun patiënt gekomen zijn en geen medisch-technische middelen meer ter beschikking hebben.
Zij hebben de moed en de creativiteit om met hem/haar op weg te gaan tot aan het einde van hun aardse tocht. Tevens maken ze duidelijk wat tot heden te zeer verborgen bleef, nl. de talrijke onaanvaardbare “neveneffecten” van de huidige euthanasiepraktijk. (Hierover volgende keer).
(1) Timothy DEVOS e.a., Euthanasie, l’envers du décor. Réflexions et expériences de soignants, Préfaces de Jacques Ricot et de Herman De Dijn, Editions Mols, 2019 (met achteraan een klein lexicon met uitleg over de betekenis van de verschillende termen). Hiervan is ook een Nederlandse vertaling: Euthanasie: een ander verhaal. Ervaringen en reflecties van zorgverleners, Pelckmans, Kalmthout, 2021.
P. Daniel
2. Kerk en wereld
Het modernisme heeft afgedaan.
Terug naar de rede, verlicht door het katholieke geloof !
Dat lijkt de toekomst te zijn. Sommigen willen nog « de geest van de verlichting » redden met het relativisme van de postmoderne tijd. In vele protestantse middens werd het principe van « sola scriptura » opgegeven om voluit propaganda te voeren voor de gender-ideologieën, het « huwelijk voor allen » en de medische assitentie bij zelfdoding. In handboeken van filosofie en opvoedkunde krijgen Descartes, Hobbes, Hume, Rousseau, Voltaire, Kant en soms Luther nog een ruime plaats.
Toch wordt het steeds meer duidelijk dat het onvoldoende is alleen aan de rede alle gezag te geven om de menselijke problemen op te lossen. Een terugkeer naar de rede, verlicht door het katholieke geloof wordt steeds belangrijker. Zo komt Thomas van Aquino (+ 1274) weer in beeld. Hij hield rekening met de natuurwet, waardoor hij weerstand kon bieden aan allerlei ideologieën : https://lesalonbeige.fr/la-modernite-est-finie-vive-le-thomisme/
***De Albanese kardinaal Ernest Simoni (geboren in 1928), die 18 jaar gevangenschap overleefde omwille van het geloof, heeft een duidelijke vraag aan christenen: hoeveel wil je lijden voor Christus?
Hij werd in 1963 gearresteerd omdat hij in het geheim een Eucharistie opdroeg en werd veroordeeld tot de doodstraf. Zijn straf werd uiteindelijk omgezet in 25 jaar dwangarbeid. Gedurende 18 jaar verbleef hij in werkkampen en werkte in de mijnen. Ook daar wist hij in het geheim de Eucharistie te vieren en het sacrament van de verzoening te geven aan medegevangenen.
Na de val van het communisme in 1990 kwam hij vrij. Paus Franciscus verhief hem in 2016 tot kardinaal. Hij is werkelijk een levende martelaar. Hij herinnert de christenen eraan dat zij geroepen zijn het licht van de wereld te zijn en Jezus op zijn kruisweg te volgen:
“Hoevelen van ons zijn bereid om te lijden voor de verkondiging van het Evangelie en werkelijk geëngageerd om het Evangelie van Jezus te prediken als de onbeperkte macht van de liefde die de mensheid redt?”
https://lesalonbeige.fr/combien-dentre-nous-sont-prets-a-souffrir-pour-proclamer-levangile/
